Halı, kablo, aydınlatma, banyo ve gece yolu; bir öğleden sonra yapılabilecek değişiklikler.
Evde düşmelerin büyük bölümü dramatik anlarda değil, sıradan hareketlerde olur: gece tuvalete giderken, banyodan çıkarken, telefona yetişmeye çalışırken. Bu yüzden önlemlerin çoğu da sıradandır. Aşağıdaki 12 düzenleme, büyük bir tadilat gerektirmeden, çoğu bir öğleden sonra içinde yapılabilecek değişikliklerdir. Bakıcılarımız yeni bir eve başladıklarında ilk hafta bu listeyi aileyle birlikte gözden geçirir.
Zemin ve yollar
- Küçük halıları kaldırın ya da sabitleyin. Kenarı kıvrılan paspaslar ve kaygan kilimler en sık takılma nedenlerindendir. Kaldırmak mümkün değilse altına kaymaz bant yapıştırın.
- Kabloları duvar kenarına alın. Uzatma kablolarını yürüme yolunun dışına, kablo kanalıyla süpürgeliğe sabitleyin.
- Yürüme yolunu boşaltın. Yatak odasından banyoya, oturma odasından mutfağa giden yollarda sehpa, saksı ya da yerde duran eşya bırakmayın. Yürüteç kullanılıyorsa yolun yürüteç genişliğinde açık olduğundan emin olun.
- Eşik ve seviye farklarını belirgin hâle getirin. Kapı eşiklerine zeminle kontrast oluşturan bir bant yapıştırmak, özellikle görme zayıfladığında fark yaratır.
Aydınlatma
- Gece yolunu aydınlatın. Yataktan banyoya kadar priz tipi, hareketle yanan küçük gece lambaları en etkili önlemlerden biridir.
- Anahtarları ulaşılabilir kılın. Yatağın başucunda, yataktan kalkmadan açılabilecek bir lamba bulunsun. Koridor girişlerinde anahtarı karanlıkta aramak gerekmesin.
- Merdivenlerde iki uçtan kontrol. Merdivenin hem başında hem sonunda ışığı açıp kapatabilmek, yarı karanlıkta inip çıkmayı önler.
Banyo
- Kaymaz zemin. Duş teknesine ya da küvete kaymaz paspas, banyo çıkışına emici ve altı kaymaz bir paspas yerleştirin.
- Tutunma barları. Klozetin yanına ve duş alanına duvara sağlam şekilde monte edilmiş tutunma barları takın. Havlu askısı ya da lavabo kenarı tutunmak için güvenli değildir.
- Oturarak yıkanma. Duşta kullanılabilecek sağlam, kaymaz ayaklı bir tabure ya da duş sandalyesi, ayakta dengede durma ihtiyacını azaltır.
Günlük alışkanlıklar
- Sık kullanılan eşyaları bel ile göz hizası arasına alın. Üst raflara uzanmak ya da alt dolaplara eğilmek denge kaybına yol açabilir. Tabure ya da sandalyeye çıkma alışkanlığını bırakmak için eşyaları yeniden yerleştirin.
- Ayakkabı ve terlik. Arkası açık, kaygan tabanlı terlikler yerine topuğu saran, kaymaz tabanlı ev ayakkabıları tercih edin. Çorapla yürümek, özellikle parke ve seramikte risklidir.
Oda oda hızlı kontrol
| Oda | Bakılacak nokta |
|---|---|
| Yatak odası | Yatak yüksekliği, başucu lambası, yataktan kalkarken tutunacak sağlam bir yüzey |
| Banyo | Kaymaz paspas, tutunma barı, duş taburesi, gece ışığı |
| Mutfak | Sık kullanılan tencere ve tabakların ulaşılabilir rafta olması, dökülen sıvının hemen silinmesi |
| Oturma odası | Koltuğun yüksekliği ve kolçakları, sehpaların köşeleri, kablolar |
| Koridor ve giriş | Paspas, ayakkabılık önü, ışık anahtarı, eşikler |
Acele etmemek de bir önlemdir
Telefonun çaldığı ya da kapının vurulduğu anlarda aceleyle kalkmak düşmelerin sık görülen nedenlerindendir. Telefonu oturduğu yere yakın tutmak, kapıya gelen biri için "acele etmeyin" demeyi alışkanlık hâline getirmek küçük ama işe yarayan adımlardır. Yataktan kalkarken önce oturup birkaç saniye beklemek, sonra ayağa kalkmak da baş dönmesine bağlı düşme riskini azaltabilir; bunu da hekiminizle konuşarak bir alışkanlığa dönüştürebilirsiniz.
Gece için ayrı bir bakış
Düşmelerin önemli bir kısmı gece, yarı uykulu hâlde ve karanlıkta yaşanır. Bu yüzden gece düzenine ayrıca bakmak gerekir. Akşam yatmadan önce yatak odasından banyoya kadar yürüyün ve yolu yakınınızın gözünden değerlendirin: Işık yeterli mi, yolda bir eşya var mı, kapılar açık mı? Gece tuvalet ihtiyacı sıklaştıysa bunun da hekimle konuşulması gereken bir konu olduğunu unutmayın.
Yatağın yüksekliği de önemlidir. Çok alçak bir yataktan kalkmak dizlere yük bindirir; çok yüksek bir yatakta ise ayaklar yere tam basmaz. Otururken ayakların yere düz bastığı, dizlerin yaklaşık dik açı yaptığı bir yükseklik genellikle rahattır. Yatağın kenarında tutunacak sağlam bir komodin ya da yatak kenarı tutamağı, kalkarken destek sağlar.
Gece refakati ya da yatılı bakıcı varsa, bakıcının gece kalkışları duyabileceği bir yerde uyuması ve yakınınızın bakıcıya kolayca seslenebilmesi düzenin bir parçasıdır. Bazı aileler bunun için basit bir zil ya da kablosuz bir çağrı düğmesi kullanır.
Bir düşme olursa
Ailenin ve bakıcının, bir düşme yaşandığında ne yapacağını önceden bilmesi önemlidir. Kişiyi aceleyle kaldırmaya çalışmamak, ağrı ya da yaralanma belirtisi varsa 112'yi aramak, ardından aileyi ve bakım koordinatörünü bilgilendirmek temel sıradır. Yaşanan her düşme, küçük görünse bile bakım günlüğüne yazılmalı ve hekimle paylaşılmalıdır.
Bu listeyi yazdırıp evde bir öğleden sonra birlikte dolaşmanızı öneririz. Çoğu ev, bu turun sonunda gözle görülür biçimde daha güvenli hâle gelir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Vefane bir bakım ve refakat hizmetidir; tıbbi tedavi, hemşirelik ya da evde sağlık hizmeti vermez. Tıbbi işlemler hekim ve yetkili sağlık profesyonelince yapılır; bakıcı ilaç saatini hatırlatır, dozu belirlemez ya da değiştirmez.
Bu yazıyla ilgili hizmet
Evde yaşlı bakımı
Alıştığı evde, kendi düzeninde; öğün, hareket, kişisel bakım ve sohbetle geçen günler.
